گفتگو با دکتر علی بابایی زاد( روانشناس) - تاریخ: 8تیر 1393

سوال - درخصوص انواع تبادلی که در یک رابطه مابین انسان های مختلف رخ می دهد توضیحاتی بفرمایید.
پاسخ- رابطه یک اتفاق بین فردی است یعنی الان که من با شما ارتباط دارم، یک اتفاقی رخ       می دهد که افراد شاهد آن هستند. این اتفاق نتیجه ی آن چیزی است که در درون من بعنوان فکر و احساس تجربه شده و تبدیل به رفتار می شود. زمانی من می توانم با شما ارتباط خوبی برقرار کنم که متوجه شده باشم در دنیای پدیدار شناسی شما واقعیت چگونه مشاهده، درک و احساس می شود.  نباید فراموش کنیم که برداشت ما از واقعیت عیناً و قطعاً مانند هم نیست. مثلاً یک واقعیت ثابت در یک خانواده، مانند قبول نشدن یکی از فرزندان در کنکور دانشگاه، توسط تک تک افراد خانواده به صورت های مختلف دریافت شده و به عنوان یک پدیده ی درون فردی درک می شود. زمانی که درک می شود انسان نسبت به آن، احساس و رفتار نشان خواهد داد که این مسئله در سطح خود آگاه است. اما قسمت اعظم و واقعی تر آن در سطح ناخودآگاه است. رفتاری که من نشان می دهم در طرف مقابل به عنوان یک محرک تبادل؛ حس، هیجان و فکری را ایجاد می کند و او به من پاسخ می دهد. این محرک و پاسخ تبادل که بین ما رد بدل می شود می تواند انواع مختلفی داشته باشد. برخی از آنها با توجه به رابطه ای که داریم مناسب حال ما است و برخی نیز بهتر است تغییر کند.

گفتگو با دکتر علی بابایی زاد( روانشناس) - تاریخ: 25خرداد 1393

سوال – در ادامه ی مبحث تبادل ها توضیحاتی بفرمایید.
پاسخ- ما در مورد انواع تبادل در تحلیل رفتار متقابل صحبت کردیم. اینکه وقتی دو نفرباهم در ارتبط کلامی وغیر کلامی هستند بین سه حالت والد،بالغ و کودک یکی با والد ،بالغ و کودک دیگری ،چه اتفاقات ارتباطی می تواند بیفتد. در ارتباط متقابل مکمل  محرک و پاسخ تبادل باهم ،دوخط موازی را تشکیل می دهند. وقتی دو نفر با هم در ارتباط هستند مثلا یکی می گوید: داریم می بینیم و دیگری می گوید: بله، متشکرم. این رابطه ی بالغ به بالغ است. مثلا من می گویم: حال شما چطور است و شما می گویید : خیلی خوب هستم. وقتی محرک و پاسخ تبادل با هم دوخط موازی را تشکیل بدهند، ما رابطه ی متقابل مکمل یا موازی را داریم. قانون اول اریک برن می گوید: این رابطه ی مکمل یا موازی می تواند ادامه پیداکند.

گفتگو با دکتر علی بابایی زاد( روانشناس) - تاریخ: 18خرداد1393

سوال – .چه اتفاقی می افتد که ارتباطات ما با ناخوشی توأم می شود ؟
پاسخ- ما در ارتباط با هم هستیم. ارتباط و تعلق سومین پله از نیازهای انسان است که دکتر مزلو به ما توضیح داده است. بنابراین ما نمی توانیم زندگی مان را در انزوا سپری کنیم تا بمیریم. این ارتباط در حد کاری، خانوادگی، عشقی و بین فردی تعریف می شود .چه اتفاقی می افتد که ارتباطات ما با ناخوشی توأم می شود و ما چه نوع تبادلاتی از منظر تحلیل رفتار متقابل با هم داریم ،موضوع برنامه ی ماست. ممکن است که دو نفر در خیابان سر پارک کردن ماشین وارد تبادلی شوند و کودکانه با هم گلاویز شوند یا برعکس به یکدیگر اجازه ی پارک بدهند و بالغانه مسئله ای راحل می کنند.
وقتی ما کسی را دوست داریم که با ما مخالفت می کند، ما چه رفتاری را نشان می دهیم؟ اگر فرزند من با عقیده ای که من به آن اعتقاد دارم که باید بر سر او اجرا بشود و او طور دیگری فکر می کند، واکنش من چیست ؟ وقتی همسری در مقابل زوجش به این نتیجه می رسد که فعلا دوست داشتنی نیست یا کنار گذاشته شده ،چه واکنشی نشان می دهد؟ وقتی دو همکار با هم صحبت می کنند چطور می توانند بالغ بمانند و با هم بهترین برون داد را داشته باشند یا برعکس ؟ زندگی ما آمیخته با انواع ارتباطات است.

گفتگو با دکتر علی بابایی زاد( روانشناس) - تاریخ: 11خرداد1393

سوال – وقتی ما با مسائل برخورد می کنیم، چطور با حالت من خودمان ،می توانیم  مسائل را حل می کنیم ؟
پاسخ – مثلا ما می خواهیم به میهمانی برویم و همه دارند حاضر می شوند و وقت زیادی هم ندارند. در لحظه ی آخر پسر خانواده که چهارده سال دارد، می گوید که شلوار من تمیز نیست ،شسته نشده و من به میهمانی نمی آیم. الان مسئله ای بوجود آمده و باید برای آن اقدامی بکنیم. در اینجا پدر و مادر می توانند از حالت والد حمایتگر یا انتقادگر استفاده کنند یا ازحالت بالغ که کمد را بگردند تا لباس دیگری برای فرزند جور کند یا از حالت والد کودک استفاده کنند و قهر کنند و بگویند که تو چه پسر بدی هستی و من تو را دوست ندارم. و مثل یک بچه ی کوچک با او برخورد کنند. این مسائل در زندگی روزمره ما زیاد اتفاق می افتد. مثلا سوار تاکسی می شویم و می خواهیم میدان آزادی پیاده شویم ولی راننده می خواهد ما را بین راه پیاده کند. شما می توانید با حالت کودک رفتار کنید و در ماشین بنشینید و بگویید که باید مرا به مقصد ببری یا اینکه بالغانه رفتار  کنید و فکر کنید که چطور باید با او کنار بیایید. از الان می خواهیم از تحلیل رفتار متقابل بطورکاربردی ،در روابط بین فردی مان استفاده بکنیم .اگر روابط مناسب است دلیلش حضور کدامیک از حالت های من است و اگر روابط نامناسب است چطور می توان آنرا تغییر داد. یعنی ما با بیش از دو نفر سر و کار داریم نه یک نفر.
تحلیل تبادلی یعنی تبادل ،گفتگو و تحلیل آن که چطور بین سه حالت والد ،بالغ و کودک می تواند، محرک رد و بدل بشود.

گفتگو با دکتر علی بابایی زاد( روانشناس) - تاریخ: 4خرداد1393

سوال – در مورد اثرات نامناسبی که تفکرات روی ما می گذارند توضیحاتی بفرمایید.
پاسخ- اگر فکر ما فکری نامناسب باشد؛ به بیان تحلیل رفتار متقابل ،بالغ ما با والد و کودک آلودگی داشته باشد. یا آن فکر پاسخی مناسب برای اکنون و اینجا نباشد، در ما احساسات و هیجانات نامناسبی ایجاد می کند و در نهایت رفتاری ایجاد می کند. که رفتارهای ما را شکل می  دهد. اگر من می خواهم خودشناسی کنم نیاز دارم تا تفکراتم را دوباره سنجی کنم. و ببینم آیا فکر من که شامل ارزش ها، چگونگی ها و پاسخ های دیگران است ،همچنان معتبر است؟ و آیا تفکرات من در دامنه سالم قرار دارد یا در گذر زمان و یا اختلال ذهنی روانی یا ترس هایی که زیر آن نهفته است، در طی سال ها به تعصب و قضاوت و پیش فرض تبدیل شده است؟ یا فکری است کودکانه و چندان مناسب به پاسخ واقعیت زندگی من نیست یا پیام هایی قالب گون است که زمانی مناسب بوده یا حتی نبوده ولی امروز آنرا مناسب برای پاسخگویی به زندگی خودم نمی دانم ؟

  شماره پیامک 300004  
  پست الکترونیک sima4@irib.ir  
  کانال تلگرام  
  https://telegram.me/TV4_IRIB  

© 2016, Islamic Republic of Iran Broadcasting, Sima Channel 4 Department, All Rights Reserved